Het verschil tussen een psycholoog, psychiater en een counselor.

What’s in a name? Psycholoog? Psychiater? Counselor? Coach?

“Kan iemand me vertellen wat in godsnaam het verschil is tussen al deze hulpverleners die allemaal lijken te werken met de psyche van de mens?” Ja! Ik ga een poging voor je wagen en jou haarfijn uitleggen wat o.a. een psycholoog is en doet.

Verschil psycholoog en psychiaterVerwarring

Als deze vraag van jou komt, is je verwarring niet gek. Het ligt niet aan jou. De titels psycholoog, counselor, coach zijn allen niet beschermd. Dat betekent dat iedereen een bordje op de voordeur mag hangen met een van deze titels er op zonder dat er een haan naar zal kraaien. Het roept wel irritatie op, dat wel, bij mensen die deze titel met eer dragen na hier een opleiding voor gevolgd te hebben. Maar het is wel toegestaan, dus ook jij als lezer mag jezelf vanaf nu zo noemen. Al hoop ik van harte dat je dat niet zult doen zonder opleiding.

De psyche van de mens

De psyche van de mens is hetgene dat de vier genoemde professies met elkaar verbindt. Van oorsprong betekent het woord ´psyche´ niets anders dan ´geest´ en ´ologie´ niets anders dan de ´studie´ daarvan. Een psycholoog bestudeerde vroeger dus met name de geest, terwijl we inmiddels weten dat we die geest beter kunnen beoordelen door te kijken naar het gedrag (alhoewel we met de komst van de neuropsychologie de geest inmiddels wel beter kunnen bekijken dan voorheen!). Een psycholoog is een wetenschappelijk geschoolde beroepsbeoefenaar: ze heeft ten minste een universitaire opleiding van 4 jaar achter de rug (Bachelor én Master). Dat betekent dat zij geschoold is om ‘evidence based’ te werken: dat wat ze doen, is uit onderzoek effectief gebleken. Toegepast psychologen worden op HBO-niveau geschoold om zoveel mogelijk praktijkgericht te werken, dus direct aan de slag met de uitdagingen die er liggen. Voor hen ligt de focus minder op analyse en meer direct op oplossingsgericht werken. Volgens de van Dale is een psycholoog “een kenner, beoefenaar van de psychologie” (tsja, hoe simpel kan het zijn?!). Psychiaters zijn medische wetenschappers, geneeskundig geschoold, en daardoor mogen zij als enige van de vier professies medicijnen voorschrijven. De titel psychiater is gelukkig ook beschermd.

De coach/counselor: verschil?

Een coach en/of counselor is iemand die jou helpt bij een uitdaging of vraagstuk waarbij je zoveel mogelijk zelf tot een oplossing komt. Ik krijg mogelijk ruzie door dit te stellen, aangezien de meningen hierover kunnen verschillen. Dat is met name zo omdat het geen beschermde titel is en iedereen zichzelf coach/counselor kan noemen en dus ook zelf kan bepalen wat hij/zij doet. Wie bedacht heeft om hier twee begrippen voor in de markt te slingeren is mij onbekend. Of dat helemaal handig was, valt zeker te betwisten, aangezien er niet een heel duidelijk verschil is tussen deze twee professies (Palmer, 2007). Door sommigen wordt gesteld dat een counselor specifiek hulpverlenend en therapeutisch werkt, waar een coach een veel breder domein beheerst. Ondersteuning voor deze aanname vinden we bijvoorbeeld alleen al in het feit dat Louis van Gaal ook coach is, maar voor zover ik weet niet zo heel therapeutisch met zijn mannen werkt. Echter, zoals Palmer (2007) in zijn boek al stelt, is er qua uitvoering geen heel scherp contrast te vinden tussen de werkzaamheden van een coach en een counselor. Het woord coach heeft meer bekendheid en wordt vaker gebruikt. De opleidingsachtergrond van deze twee is divers. Er zijn workshops, cursussen maar ook volledig 4-jarige opleidingen tot coach/counselor.

Op zoek naar hulp?

Mocht je zelf op zoek zijn naar ondersteuning of begeleiding door een van de vier professies, zorg dan dat je de persoon in kwestie vraagt naar zijn achtergrond (opleiding) maar zeker ook lidmaatschap bij een beroepsvereniging. Dan weet je zeker dat iemand zijn vak serieus neemt, jij beschermd bent mocht er eventueel iets voorvallen én dat dat bordje op de voordeur er ook met recht hangt!

Literatuur:

Palmer, S., & Whybrow, A. (2007). Handbook of Coaching Psychology. East Sussex: Routledge Taylor and Francis Group.
http://www.vandale.nl geraadpleegd op 21-07-2014

2 reacties op “Het verschil tussen een psycholoog, psychiater en een counselor.

  1. Beste Hanneke,

    Dank voor je reactie en mooie aanvulling! Wat je schrijft is mij ook bekend. We zouden er nog vele blogs aan kunnen wijden. Jammer is het dat, doordat de titels onbeschermd zijn, veel coaches en counselors/counsellors niet werken op de manier zoals jij en ik het beschrijven. Daarom is het lastig om stellend te zijn, we kunnen niet echt spreken voor anderen. Ik blijf zelf een groot van Carl Rogers en pas zijn technieken veelvuldig toe in mijn behandelingen en coachingstrajecten, maar het wordt wat mij betreft pas echt effectief als je meerdere invalshoeken combineert en zo afstemt dat ze aansluiten bij dat wat een client specifiek nodig heeft.

    Heel fijn dat jij je vak ook serieus neemt en nogmaals dank voor je waardevolle aanvulling! Veel succes!

    Vriendelijke groet, Anne Lepelaars

  2. Beste Anne,

    Met interesse je blog gelezen !. Hierbij heb ik nog een kleine ( niet volledige) aanvulling
    Counselling ( ja, met 2 ll-en vlgs. de Amerikaanse stijl) is gebaseerd op de humanistische psychologische stroming waarbij Carl Rogers een grote bijdrage heeft geleverd om counselling vorm te geven. Hoewel elke hulpverlener, van nature en vanuit professionaliteit zal (willen) voldoen aan de juiste therapeut-client relatie gaat counselling uit van drie voorwaarden: empathie, onvoorwaardelijke acceptatie en congruentie (echtheid). In die zin gaat counselling ook uit van het zelfoplossende vermogen van een client en karakteriseert dit zich in een non-directieve therapie.
    Oorspronkelijk betekent counsellen raadgeven en in die zin zou je kunnen zeggen dat de raadgever de client accepteert als eigen raadgever.

    Coaching daarentegen is een meer actieve vorm van therapie/begeleiding waarbij de inzet van de therapeut/coach ook directiever is. M.a.w. de coach helpt de client oplossingen te vinden.

    In de praktijk zullen beide methodes veelal met elkaar worden gebruikt, net zoals het gebruikelijk is in elke vorm van psychotherapie de verschillende ‘scholen’ in de praktijk te gebruiken.

    Ben blij dat je aanhaalt dat het van belang is dat je je opleiding volgt, zeker omdat de verschillende beroepsgroepen niet zijn beschermd en clienten recht hebben op een goede therapeutische benadering.
    Ik neem mijn vak dan ook erg serieus !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *